Breng mij naar het informatiepaneel!

Op 6 maart 1944 ondernam de Amerikaanse luchtmacht de eerste succesvolle Amerikaanse bombardementsvlucht met als doel Berlijn. In totaal werden 730 bommenwerpers naar Berlijn gestuurd, waarvan 504 B-17 Flying Fortresses en 226 B-24 Liberators. De formatie vloog met een vrij directe route naar Berlijn, die zowel op de heen- als terugweg over Zuidoost-Drenthe liep. Als escorte van de bommenwerpers werden 801 Amerikaanse jagers meegestuurd. Deze waren van de types P-38 Lightning, P-47 Thunderbolt en P-51 Mustang. Ongeveer 10% van de bommenwerpers keerde niet terug: in totaal gingen er 75 bommenwerpers verloren. Deze dag zou bekend komen te staan als ‘Black Monday’.

Als onderdeel van de Duitse verdediging op deze aanval stegen 16 Fw 190A jagers van I. Gruppe, Jagdgeschwader 1 (I./JG 1) om 10:45 uur op vanaf vliegbasis Twente. Zij vormden de voorhoede van achttien Fw 190 van III. Gruppe, Jagdgeschwader 11 en twintig Bf 109s van III. Gruppe, Jagdgeschwader 54 (III./JG 54). Het gevechtsverband werd gedekt door de vijftien Bf 109s van II. Gruppe, Jagdgeschwader 11 (II./JG 11) die zo’n 1000 meter vloog.

Om 11.45 uur werd een grote formatie Amerikaanse bommenwerpers op een tegenovergestelde koers waargenomen; Met een naderingssnelheid van ongeveer 800 km/u nam de afstand snel af, zodat slechts enkele minuten later de eerste frontale aanval van het Duitse verband tegen zo’n 80 B-17s plaatsvonden boven het gebied van Haselünne. Opmerkelijk genoeg werden er maar acht P-47 jagers waargenomen als escorte. In minder dan een minuut raceten het verband al vurend door de rijen bommenwerpers, waarvan een aantal zwaar getroffen werden.

Ondertussen hadden de Bf 109s van II./JG 11 het tegen de Amerikaanse escortejagers opgenomen en hen in een hardnekkige strijd verwikkeld, maar ze konden niet voorkomen dat individuele P-47’s het verband naderden die zich na de eerste aanval aan de achterzijde van de Amerikaanse vloot aan het hergroeperen waren.

Ter hoogte van Osnabrück werd de frontale aanval herhaald, waarna het luchtgevecht tegen 12:20 uur eindigde. Dit omdat de Duitse toestellen weinig brandstof meer hadden, en de meeste munitie hadden verschoten. In dit eerste luchtgevecht claimden JG 1 en JG 11 in totaal 36 afschotten (waarvan een aantal dubbelclaims). Tegelijkertijd sneuvelden er drie Duitse piloten en raakten vijf anderen gewond.

Ook de eenheden van I./JG 1 keerde terug om zowel munitie als brandstof aan te vullen. De meeste toestellen landde om 12:15 uur te Quakenbrück en een kleiner deelde wist terug te keren naar Twente. Hoewel er officieel geen tweede inzet vanaf Twente gebeurde, stegen verschillende toestellen toch op om vermoedelijk met andere eenheden een tweede missie te vliegen. Eén van deze toestellen was Fw 190A-7 Wnr. 340002 met herkenningsteken ‘Schwarze 3’ welke toebehoorde aan 2. Staffel, Jagdgeschwader 1 en werd gevlogen door de uit Wenen afkomstige Unteroffizier Alfred Haupt.

Fw 190A-7 ‘Schwarze 3’ van 1. Staffel, Jagdgeschwader 1 wordt bijgetankt met daaronder een tekening van de ‘Schwarze 3’ zoals hij eruit moet hebben gezien.

Bron: Respectievelijk Day Fighters in the Defence of the Reich, a War Diary, 1942-45 – Donald Caldwell en Claes Sundin

Voor meer informatie over Alfred Haupt, klik op onderstaande uitvouwbare balk.

De toestellen klommen na te zijn opgestegen in noordwestelijke richting om de terugtrekkende Amerikaanse bommenwerpers nogmaals aan te vallen. Echter werd de formatie scherp beschermd door de hoog vliegende Amerikaanse escortejager, en waren de lager vliegende en langzaam klimmende Fw 190s daardoor een gemakkelijk doelwit.

“Ik vloog als White 2 in Hubbard Squadron op 16.000 voet nabij de omgeving van Hardenberg over de Vecht ter ondersteuning van terugtrekkende B-17s. White Leader dook op een Fw 190 die onze koers zo’n 4000 voet lager passeerde. Ik volgde mijn Leader naar beneden en zag hoe hij de vleugels, romp en cockpit van het vijandelijk toestel meerdere keren raakte. Na een andere Fw 190 op 8 uur te hebben waargenomen die op een rechte koers zo’n 1500 voet onder ons vloog, brak ik weg bij mijn Leader nadat ik mijn staart had gecontroleerd en viel dit vijandelijk toestel op 12.000 voet van 10 graden achteren aan. Ik opende vuur op 250 yards met een kort salvo en zag hoe het rechter wiel uitklapte. Het vijandelijk toestel rolde op zijn kop en dook weg, en ik volgde. Het vijandelijk toestel ging in een strakke spiraal en ik was niet in staat hem in mijn vizier te krijgen, waardoor ik wegtrok naar 3000 voet. Het vijandelijk toestel vlakte zijn duik af op zo’n 1000 voet. Ik viel hem opnieuw vanaf achteren aan, maar voordat ik binnen bereik kwam rolde hij op zijn kop en dook recht naar beneden, en crashte. Het vijandelijk toestel ontplofte. Ik claim één Fw 190 vernietigd.“

Aldus het ‘combat report’ wat Second Lieutenant Wayne L. Moore na zijn terugkomst in Engeland optekende. Hoogstwaarschijnlijk betreft deze claim Fw 190A-7 Wnr. 340002 gevlogen door Unteroffizier Alfred Haupt die bij de crash om het leven kwam. Initieel werd melding gemaakt van een Duitse jager die op een open veld was neergestort, en er alleen een hand gevonden was. Vermoedelijk zijn later, na aankomst van de Duitse Wehrmacht, de overige lichamelijke resten gevonden.

Naast Fw 190A-7 Wnr. 340002 stortten er op 6 maart 1944 nog meer toestellen in het grensgebied neer. Bij zeven andere hiervan heeft Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe een Lost Wings informatiepaneel geplaats. Zie het kaartje voor de andere crashes:

Laten we de herinnering levendig houden aan deze gebeurtenis en Unteroffizier Alfred Stefan Haupt.

Alfred S. Haupt

Piloot

KIA

De piloot van Fw 190A-7 Wnr. 340002, Unteroffizier Alfred Haupt, werd op 16 maart 1944 om 14:00 uur begraven te Esserveld in Groningen en werd na de oorlog gerepatrieerd naar Ysselteyn.

Rust in vrede.

Het graf van Alfred Haupt

Heeft u meer informatie over deze crash? Lever het aan!

Bronnen:

• Archief Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe
• Bundesarchiv B 578/Haupt, Alfred
• Einsatz in der Reichsverteidigung von 1939 bis 1945, Jagdgeschwader 1 und 11 (Teil 2) – Jochen Prien & Peter Rodeike
• Day Fighters in the Defence of the Reich, a War Diary, 1942-45 – Donald Caldwell