Breng mij naar het informatiepaneel!

Op zaterdag 13 november 1943 stuurde de Amerikaanse luchtmacht 272 B-17 Flying Fortresses en B-24 Liberators de lucht in voor een aanval op Bremen. Gehinderd door het slechte weer keerde de hele 1st Bomb Division vroegtijdig terug en bombardeerde het overgrote deel van de resterende bommenwerpers ’targets of opportunity’. Ook de jagerescorte, die bestond uit zeven Fighter Groups van het type P-47 Thunderbolt en één Fighter Group van het type P-38 Lightning, werd gehinderd door het weer. Enkel de P-38 Lightnings slaagde erin het doelgebied te bereiken waar het in een zwaar luchtgevecht terecht kwam waar het zich uit moest vechten. Als onderdeel van de Duitse luchtverdediging stegen de drie Gruppe van Jagdgeschwader 1 en 11, de I. en II. Gruppe van Jagdgeschwader 3, de I. Gruppe van Jagdgeschwader 26, de III. Gruppe van Jagdgeschwader 54 zwaar luchtgevecht terecht kwam waar het zich uit moest vechten. Als onderdeel van de Duitse luchtverdediging stegen de drie Gruppe van Jagdgeschwader 1 en 11, de I. en II. Gruppe van Jagdgeschwader 3, de I. Gruppe van Jagdgeschwader 26, de III. Gruppe van Jagdgeschwader 54, de II. en III. Gruppe van Zerstörergeschwader 26 en delen van Nachtjagdgeschwader 3, Erprobungskommando 25 en de Industrieschutzschwarm van de Focke Wulf Werke in Bremen op. Dit kwam neer op 355 missies.

Als onderdeel van de Duitse luchtverdediging waren de toestellen van IIi. Gruppe, Jagdgeschwader 11 om 10:48 uur opgestegen vanaf Oldenburg. De toestellen van Jagdgeschwader 1 en 11 kwamen rond 11:20 uur in contact met de Amerikaanse toestellen in het gebied van Quakenbrück. Vanaf hier raakten de toestellen verwikkeld in naar het noordwesten ontwikkeld luchtgevecht met de Amerikaanse escortejagers. In dit luchtgevecht maakte de III. Gruppe aanspraak op het neerschieten van één P-38 Lightning terwijl zij zelf vier toestellen verloren (twee beschadigd en twee vernietigd) met twee gesneuvelde piloten. Eén van de beschadigde toestellen betrof Bf 109G-6 Wnr. 17004 gevlogen door een onbekende piloot.

Dit toestel was waarschijnlijk betrokken bij het luchtgevecht waarin Bf 109G-5/U2 Wnr. 15344 werd neergeschoten:

“Op 13 november 1943 tegen de middag, zoals we dat toen noemden, kwam uit zuidoostelijke richting een Amerikaanse bommenwerper betrekkelijk laag aangevlogen. Er stonden verschillende mensen bij de brug van Balkbrug; onder hen waren ook jongeren. Het bekende gebrom van de motoren was niet te horen; vermoedelijk waren drie motoren uitgevallen en vloog het toestel nog op één motor. Iedereen zei: ”Die haalt Engeland nooit meer” en zo verdween het in noordwestelijke richting, naar onze mening steeds meer hoogte verliezend. Een jachtvliegtuig bleef steeds in de buurt van het grote vliegtuig. ”Kijk” zeiden we tegen elkaar ”Die Spitfire past op dat Vliegend Fort”. Als jongens van een jaar of tien-elf noemden we elke jager een Spitfire en elke bommenwerper een Vliegend Fort. Opeens zagen we de Engelse jager met een grote bocht terugkomen en steeds hoger probeerde te vliegen. Even later verschenen er drie Duitse jagers (betrekkelijk laagvliegend) uit zuidelijke richting. Het was maar even, of daar kwam de Spitfire met donderend geweld naar omlaag. De drie Duitse vliegtuigen gingen als een waaier uit elkaar en het vliegtuig, dat richting Zuidwolde vloog, werd als doelwit gekozen door de Engelse jager. Binnen de kortste tijd had hij de Duitse jager in brand geschoten en deze stortte brandend neer. De Messerschmitt, die richting Dalfsen vloog, heeft op zijn vlucht misschien iets te veel van zijn motor gevergd want, uit de machine kwamen zwarte rookwolken en hij heeft dan ook een noodlanding wegens motorstoring bij Dalfsen moeten maken. De derde is richting Hardenberg gevlucht; daar is verder niets van bekend. Toen het vliegtuig brandend naar beneden stortte, waren we het er direct over eens: ”daar gaan we naar toe”. Vooral om het plexiglas van de cockpit. Als je daar een stuk van kon bemachtigen was je koopman. Meteen zijn we op de fiets gesprongen en reden er zo hard mogelijk naar toe, richting Zuidwolde. De zwarte rookpluim wees ons de weg. Even voorbij boerderij ‘De Stenen Pijp’ zagen we het brandende vliegtuig liggen, links van de weg en een paar honderd meter het land in.“

Beschrijft de heer Gruppen. Eén van de twee Duitse jagers die wegvlogen betrof waarschijnlijk Bf 109G-6 Wnr. 17004.

Op 13 november 1943 stortte er nog meer toestellen neer, waarvan een aantal voorzien van een Lost Wings informatiepaneel van Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe. Zie het kaartje voor de andere crashes:

Het toestel werd ook in de omgeving van Hollandscheveld waargenomen: “Mijn broer heeft het meegemaakt. De Jager was stijl op hem aangevlogen. Hij vloog aan de kant. Hij werkte bij Mans Meijer. Het vliegtuig draaide bij door een dobbe. achter die dobbe lagen allemaal werktuigen. Het gebeurde op een zaterdag en ’s zondags zag het daar zwart van het volk“, vertelde een ooggetuige. De noodlanding trok veel bekijks en al snel waren er zo’n twintig mensen bij het toestel verzameld. Zij zagen de ongedeerde piloot op de vleugel zitten. Zijn toestel was er erger aan toe: zowel de romp, de vleugels als de motor zaten vol met kogelgaten. Naar verluidt zouden zelfs een paar jongeren in de cockpit zijn gekropen, dit alles onder toeziend oog van de piloot.

Na de noodlanding heeft het toestel nog ongeveer een week op zijn buik gelegen voor het gedemonteerd en al op een stel vrachtwagens werd geladen. Voor dit kon gebeuren werden eerst de magazijnen leeggeschoten, wat de omgeving deed opschrikken. Eenmaal op vrachtwagens geladen stond het geheel nog een dag in Noordscheschut. Hier greep een lokale jonge zijn kans en haalde een van de instrumenten uit het dashboard van het toestel.

Als gevolg van de noodlanding en de aanwezigheid van de wachten en demontageploeg werd enige schade aangericht aan de omgeving:

“Ik doe U hierbij toekomen een rapport betreffende schade, welke tengevolgen van de noodlanding van een Duitsch militair vliegtuig is toegebracht aan de landerijen van H.G. Meijer, Coevorderstraatweg nr.134 in deze Gemeente.

Het landende vliegtuig is dwars door een z.g. ‘aardappeldobbe’ gegaan, waardoor een groote hoeveelheid aardappelen werd verstrooid en blootgewoeld. Een groot gedeelte daarvan is door vorst geheel verloren gegaan. Verder werden +-10 are koolzaad en +-10 are rogge platgetrapt en vernield, terwijl de militairen, welke later het vliegtuig bewaakten, een hoeveelheid takkebossen hebben verbruikt voor een kampvuur.

De Burgemeester van Hoogeveen“

Een tweede rapport geeft meer details over de aangerichte schade:

“Specificatie van het totale bedrag der schade, ontstaan aan eigendommen van den heer H.G. Meyer, Coevorderstraat 134, tengevolge van de noodlanding door een Duitsch militair vliegtuig op Zaterdag 13 Nov. 1943 des namiddags 12.30 uur.

1. Vernieling van een aardappelkuil, waardoor +-3360 kg. aardappelen voor de consumptie verloren gingen. Waarde: 3360 x ƒ. 0,045 = ƒ. 151,20. Arbeidsloon voor het opzoeken van +-1000 kg. aardappelen, 1 dag met 4 man à ƒ. 5,- = ƒ. 20,-. Totaal ƒ. 171,20 Opbrengst van 1000 kg. fabrieksaardappelen à ƒ. 0,025 = ƒ. 25,- maakt ƒ. 146,20
2. Door de militaire wachtposten werd constant een vuur gestookt van de bij slootkanten langs liggende takkebossen. Verlies hierdoor getaxeerd op ƒ. 64,-
3. Verlies aan zaairogge, 1/2 mud à ƒ. 20,- = ƒ. 10,-
4. Verminderde opbrengst, doordat thans zomerrogge moet worden gezaaid, en deze minder oplevert dan winterrogge; geschat op 1 mud ƒ. 10,-
5. Verlies doordat +-1000 m2 van een koolzaadakker werd vernield; geschat op ƒ. 800,-/10 = ƒ. 80,-
6. Arbeidsloon voor het herstel van het vernielde akkerland en zandwegen door transport van het vliegtuig, geschat op ƒ. 35,-
7. Totaal: ƒ. 345,20

Hoogeveen, 3 Dec. 1943.“

Duitse melding over de noodlanding

Laten we de herinnering levendig houden aan deze gebeurtenis en de onbekende bemanning.

Onbekend

Piloot

RTB

Heeft u meer informatie over deze crash? Lever het aan!

Bronnen:

• Archief Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe
• Einsatz in der Reichsverteidigung von 1939 bis 1945, Jagdgeschwader 1 und 11 (Teil 1) – Jochen Prien & Peter Rodeike
• Day Fighters in the Defence of the Reich, a War Diary, 1942-45 – Donald Caldwell
• Avereester Kroniek, 21e Jaargang No 2, juni 2004 – Historische Vereniging Avereest
• Hoogeveen en de Luchtoorlog – Albert Metselaar