Breng mij naar het informatiepaneel!

Op 29 november 1943 werden 360 B-17 Flying Fortresses naar Bremen gestuurd. Voornamelijk door slecht weer boven Engeland en Duitsland wisten echter maar 154 toestellen het doel te bereiken. Als escorte werden er zeven Fighter Groups van het type P-47 Thunderbolt en één Fighter Group van het type P-38 Lightning meegestuurd (in totaal 352 toestellen). Een groot deel van de escortes, waaronder de hele 55th Fighter Group, raakte verwikkeld in een grote luchtslag met Duitse jagers van III. Gruppe, Jagdgeschwader 1 en II. Gruppe, Jagdgeschwader 3. Zij zijn hierdoor nooit in de buurt van Bremen gekomen, wat inhield dat de bommenwerperformatie zonder jagerescorte voortvloog. De Duitse luchtverdediging zag echter niet in welke kans dit bood om de bommenwerpers boven Bremen aan te vallen, en stuurde de meeste toestellen naar Meppen om de bommenwerpers vroegtijdig te onderscheppen. Hier bevonden zich echter nog een groot aantal Amerikaanse escortejagers. De Amerikaanse verliezen waren substantieel: veertien B-17 Flying Fortresses, zeven P-38 Lightnings en negen P-47 Thunderbolts keerden niet terug. Aan Duitse kant gingen er 36 toestellen verloren met 25 gesneuvelden of vermisten en vijftien gewonden.

Op 29 november 1943 vertrok ook P-47D Thunderbolt 42-8601 (code OC-Z), gevlogen door First Lieutenant Warren H. Beach samen met een aantal andere toestellen van 359th Fighter Squadron, 356th Fighter Group rond 13:50 uur vanaf RAF Martlesham Heath om de formatie B-17 Flying Fortresses naar Bremen te escorteren. De toestellen van 359th Fighter Squadron werden geleid door Major D.A. Baccus, die met zijn eenheid de taak had om de achterkant van de bommenwerperformatie te beschermen. Op de heenweg raakte een deel van de toestellen betrokken bij het luchtgevecht tussen P-38 Lightnings van de 55th Fighter Group bij Meppel en claimden vijf Bf 109s vernietigd, twee waarschijnlijk en twee beschadigd. Dit waren de eerste overwinningen van de 356th Fighter Group in de Tweede Wereldoorlog.

Op de terugweg, boven “West Duitsland of Oost Nederland“, vertelde Second Lieutenant William Fletcher Brown (de vleugelman van Warren H. Beach) na terugkomst, “was ik Lt. Beach aan het inhalen toen ik merkte dat zijn vliegtuig vertraagde en wel zodanig dat ik hem alleen nog maar kon bijhouden door te ‘S-en’. Ik riep hem op via de radio en hij vertelde me dat hij ging springen vanwege het verlies van oliedruk en vermogen. Hij verloor hoogte. Ik zag hem niet uit het vliegtuig springen omdat het toen bewolkt was. Hij bevond zich op een hoogte van ongeveer 25.000 voet. Exacte locatie onzeker vanwege weersomstandigheden.“

Voor meer informatie over Warren H. Beach, klik op onderstaande uitvouwbare balk.

Over de oorzaak werd bij terugkomst geopperd dat het toestel mogelijk geraakt zou zijn door afweervuur van een B-17 bommenwerper. Er zou hier dus sprake zijn van ‘friendly-fire’. Echter, aan de Duitse kant claimden 2./4. en 1./5. schwere Flakabteilung 611, 1. en 4. schwere Flakabteilung 231 en 1. schwere Flakabteilung 185 om 15:15 uur het neerschieten van een P-47 Thunderbolt welke bij Gasselternijveen neerstortte. Deze eenheden stonden rond Vechta en Bremen gepositioneerd, en zouden het toestel goed boven het doel geraakt kunnen hebben.

De Duitse Flak claims

Bron: Bron: Bundesarchiv RL_5_1452_0440

Hoe dan ook was Warren H. Beach uiteindelijk genoodzaakt zijn toestel te verlaten. Hij weet op lage hoogte zijn toestel te verlaten, en komt met zijn parachute neer aan de oostkant van het ‘Nieuw Graven’. Bij de landing breekt hij echter zijn been, en kan zonder hulp moeilijk ontkomen. De crash en afsprong werden echter ook waargenomen in Gasselternijveen: Piet Hospens en Siep Wichers snellen zich naar de piloot en brengen hem met een kruiwagen naar een dichtbij zijnde boerderij. Hier werd al snel de intentie geopperd om de piloot te laten ‘verdwijnen’. Het nieuws deed zich echter al de rondte, en kwam zelfs in Borger terrecht:

“De meldingen op 29 November luidde: Vliegtuig neergestort achter Ees. Staat in brand. Inslag van brisantbommen en phosphorbrandbommen te Buinerveen en Vliegtuig neergestort te Drouwenermond.

De ziekenwagen met geneeskundige is weer uitgereden, doch bleek onnoodig, omdat het ongeval achter Ees eenvoudig bominslagen bleken te zijn, terwijl nadere meldingen uit Drouwenermond aantoonden, dat het daar neergestorte vliegtuig in de gemeente Gasselte lag. Wel vroeg Gasselte assistentie van de ziekenwagen Borger voor een gewonde piloot. De wagen is daarna naar Gasselternijveen geweest, doch werd door een inmiddels gearriveerd kommando van de Duitsche Wehrmacht teruggezonden, omdat hij in het vervoer voorzag.”

Ook de heer J. Schoenmaker, Hoofdwachtmeester en Postcommandant van Marechaussee Gewest Groningen, post Gasselternijveen, rapporteerde over het gebeuren:

“Op 29 November 1943 omstreeks 15.30 uur is een Amerikaansch éénpersoons jachtvliegtuig brandend neergestort op een stuk bouwland gelegen in de onmiddellijke nabijheid van de Aardappelmeelfabriek ‘Oostermoer’ te Gasselternijveenschemond, gemeente Gasselte. De bestuurder van dat vliegtuig heeft zich door middel van zijn parachute weten te redden.

Terstond heb ik mij met het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst der gemeente Gasselte naar de plaats begeven waar het toestel was neergekomen. Het toestel was in verscheidene stukken gebroken en totaal verbrand. Door het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst is de plaats afgezet en zijn bij het toestel wachten geplaats.

Vervolgens ben ik naar de boerderij van R. Wichers, voedselcommissaris in algemene dienst, wonende Gasselternijveenschemond nr.224 gegaan, alwaar de piloot intusschen, volgens geruchten, zou zijn binnengebracht in verband met door hem opgelopen verwondingen. Hier trof ik inderdaad een Engelsch sprekende vliegenier aan, die werd behandeld door den geneesheer Dr. Mulder, van Gasselternijveen. Genoemde geneesheer deelde mij mede, dat deze vliegenier een ernstige onderbeen fractuur aan het linkerbeen had en overbrenging naar een ziekenhuis noodzakelijk achtte. Het been is door deze geneesheer gespalkt.

Door het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst was de Ortskommandantur te Assen met het vorenstaande telefonisch in kennis gesteld.

Tot de komt van den Obergefreiter Korn, gestationeerd te Eelde, heb ik de bewaking van genoemde vliegenier op mij genomen en daarna aan deze Korn overgegeven. Intusschen heb ik den wachtmeester Koopmans van deze Post opgedragen de bewaking van het neergestorte vliegtuig over te nemen.

Te omstreeks 18.30 uur verscheen een Duitsche bewakingsgroup uit Assen, die de bewaking van dit vliegtuig heeft overgenomen. Door de zorg van Duitsche militairen is de vliegenier per motorrijtuig naar Assen vervoerd, evenals de parachute. Persoonlijke ongelukken hebben door het vorenvermelde niet verder plaats gehad terwijl geen materiële schade is veroorzaakt.“

Aan Duitse kant kwam de volgende melding binnen bij de Wehrmachtkommandantur te Groningen: “Abschuss einer Lighting durch Jäger bei Gasselternijveenschemond, Prov. Drenthe, 25 km ostw- Assen. 100% Bruch. Besatzung von 1 Mann verletzt in das erweiterte Krankenrevier der 24. S.St.A. Groningen eingeliefert. Suchaktion und Bewachung durch 24. S.St.A. Assen.“

De wrakstukken van het toestel werden niet veel later door de Duitse troepen verzameld en op een boerenkar gelegd. De kar werd ook bewaakt en zijn de volgende dag afgevoerd.

Laten we de herinnering levendig houden aan deze gebeurtenis en First Lieutenant Warren Hammond ‘Gus’ Beach.

Warren H. Beach

Piloot

WIA/POW

Warren H. Beach, piloot van P-47D Thunderbolt 42-8601, wist tijdig het toestel met zijn parachute te verlaten. Na enigszins hersteld te zijn van zijn verwondingen werd hij overgebracht naar een krijgsgevangenkamp.

Na de oorlog, in 1987, werd door een groepje hobbyisten “de resten opgegraven van een Amerikaans gevechtsvliegtuig, dat in de winter van 1944 neerstortte. De bovengrondse resten van het vliegtuig werden destijds wel opgeruimd, maar een groot deel van het wrak bleef liggen en werd vergeten.” Ondanks de aanwezigheid van vele nummers en markeringen, was men niet in staat de identiteit van het toestel, en daarmee de piloot, te achterhalen. Uiteindelijk is de identiteit van het toestel en de piloot, na vele jaren vermoeden, in 2023 door Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe definitief vastgesteld.

Een foto van de particuliere berging en enige vondsten in 1987

Bron: Drentse en Asser Courant – 23 september 1987 (via Historische Vereniging Gasselternijveen ‘Op t Spoor’)

Heeft u meer informatie over deze crash? Lever het aan!

Bronnen:

• Archief Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe
• Nabestaande Warren Beach
• Day Fighters in the Defence of the Reich, a War Diary, 1942-45 – Donald Caldwell
• The 356th Fighter Group in World War II, in Action over Europe with the P-47 and P-51 – Kent D. Miller
• Gemeente Gasselte Bezet 1940-1945 – Jent Hadderingh

Het plaatsen van het Lost Wings informatiepaneel is in samenwerking mogelijk gemaakt door de Historische Vereniging Gemeente Gasselte.